 |
| Eve Peron'un da mezarının bulunduğu ünlü Raçoleta Mezarlığı. |
Güney Amerika'nın, dünya ve Türk basınında en çok yer almış ve kendinden söz edilen ülkesi hangisi dense, çoğu kimse hemen Arjantin diyecektir. Bugün, ülke ekonomik olarak çok zor günler geçiriyor. Ancak tangosuyla, Peron'uyla ve eşi Eva'yla, diktatör Videlası'yla, Falkland Savaşı'yla, Maradona'sı ile ve tabii birasıyla tadından hiçbir şey yitirmiyor Arjantin. Arjantin, Güney Amerika'nın güneyinde, 2.8 milyon kilometre kare yüzölçümlü bir ülke. İlk yerleşim XVI. yüzyılda başlıyor. Önce Macellan, sonra İspanyollar gelmiş bu topraklara.
Macellan'dan 8 yıl sonra 1536'da Mendoza, Buenos Aires'i kurmuş. Arjantin'in yerli halkı olan Kızılderililer'le uzun süre çarpışan Mendoza ülkesine geri dönmeye karar verince, Buenos Aires tam 270 yıl önemsiz bir kent olarak kalmış. Daha sonra İngilizler buraları işgale kalkışınca, Kızılderililer ile İspanyollar'ın direnişi ile karşılaşmışlar. Ardından da İspanyollar, yoğun bir göç başlatmışlar bu topraklara. Arjantin, 1912'ye kadar az sayıda insanın, yani sadece toprak sahibi soyluların oy kullanabildiği bir cumhuriyetmiş. 1916-1930 arasında Halver'in iktidara gelişiyle herkese seçme ve seçilme hakkı tanınmış ve Arjantin bu dönemde dünyanın en zengin ülkelerinden biri olmuş. 1880 ile 1930 yılları arasında Arjantin'e Avrupa'dan 9 milyon insan göç etmiş.
 |
| Müzik kentin yaşam tarzı. |
Sıkıyönetim ilânı ile birlikte meclis kapatılır, General Videla cumhurbaşkanı olur. 1981'de ise cuntanın başına Galtieri getirilir. 1982'de Arjantin, Falkland Adaları'nı işgal edince, Galtieri'nin adı dünya basınında çok sık geçmeye başlar. Dış baskılar sonunda adalar yeniden İngilizler'e kalınca, Galtieri'nin de yıldızı söner. Sonuçta da cunta 1983 Ekim'inde dağılarak, yerini sivil yönetime bırakmak zorunda kalır.
Hayvancılığın ekonomi bakımından önemli olduğu Arjantin'de eğer et yemediyseniz, hayatınızın yarısı gitti demektir. Lokantalarda etler birer kilo ağırlığında geliyor önünüze. Hele 'Baby Beef' dedikleri 8 santim kalınlığında 15 santimetre genişliğindeki etleri bitirmek bir mucize. Etin yumuşaklığı ve lezzeti unutulur gibi değil. Bizim ineklerden biraz daha küçük boylu ama şişman olan inekleri, lokantaların kapısına koymuşlar. Et depoları, daha kapıdan girerken insanın gözünü doyuruyor. Evet, Arjantin'de et üretimi kişi başına yılda 82 kilogram ama hükûmet halkın sağlığı için sebze ve meyve yenilmesini teşvik ediyor.
Buenos Aires: Bir Avrupa kenti
İspanyolca'da 'hoş rüzgâr' anlamına gelen Buenos Aires, Avrupalı görünümüyle Güney Amerika'nın en büyük ve en önemli kenti. River Plate isimli 4 bin 410 kilometre uzunluğundaki nehrin, Rio De La Plata adı verilen denizden 200 kilometre içerdeki deltasında kurulmuştur. Mimari yönden çok farklı bir kent. Klasik, barok, rokoko, koloniyel ve belle-epoque yapılar, iki katlı İngiliz köy evleri, beton yüksek apartmanlar, çelik ve cam kaplı modern gökdelenler, hepsi yan yana aynı caddede sıralanıyor. Mimarideki bu kargaşayı parklar, sokaklar ve caddeler dengeliyor. Tüm sokaklar birbirine paralel veya birbirini dik olarak kesiyor. Kentin bir ucundan başlayan sokak, diğer ucunda bitiyor. Buenos Aires'in sokaklarından insan taşıyor, müzik taşıyor. Gecenin üçünde-dördünde bile trafik sıkışabiliyor. Trafik deyince, yine ilk kez gördüğüm bir uygulamayı anlatmak istiyorum: Otomobilini park etmek isteyen, öne ve arkaya birkaç tampon darbesiyle öndeki on arabayı ve arkadaki on arabayı iterek kendine park yeri açıyor. Kimse el frenini çekmiyor. Bu ülkede park ederken değil, doludizgin yaşarken de fren kullanan pek yok! Buenos Aires'de her şey çok büyük boyutlarda. 1830'lu yıllarda buraya gelen ünlü bilim adamı Darwin, o günün 60 bin nüfusu için fazlası ile büyük bulduğu Buenos Aires'i kitaplarında bu yönüyle anlatacaktı. Ünlü sanatçı Rodin, Buenos Aires'i çok severmiş ve sık sık ziyaret edermiş. Meşhur 'Düşünen Adam' heykelinin bir tanesini bu kente hediye etmiş. Diğer iki heykelden biri Paris'te, diğeri ise New York Metropolitan Müzesi'nde. Buenos Aires yemyeşil bir kent. Şehir içinde büyük bir alanı kaplayan Palermo Parkı, heykellerle donatılmış.Boş zaman bulursanız tarihi Colon Tiyatrosu içinde bir tur atıp, atölyelerini, sahnesini, salonunu ve sahne kıyafetlerini hayranlıkla seyredin. Eva Peron ülkede adeta bir efsane. Radyo ve film dünyasında bir yıldızken, Albay Peron'la evlenen Eva, kocası cumhurbaşkanı olunca siyasette etkin bir rol oynar. Hiçbir resmi görevi olmamasına rağmen, sağlık ve çalışma bakanı olarak çalışan işçi ücretlerinin artırılmasında, kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesinde etkili olur. Otuz üç yaşında kanserden öldüğünde, sokakları dolduran kalabalık yüzünden 2 bin kişi yaralanmıştı. Raçoleta Mezarlığı'nda her biri birer tarihsel anıt olan mezarlar arasında yer alan, sürekli taze çiçeklerle süslenen mezarını ülkeye gelen turistlerle birlikte halk da hâlâ ziyaret ediyor.
Delta ve bir Alman zırhlısı
Buenos Aires yakınındaki El-Pazo Irmağı'nın deltasında bir gezinti yaptık. Akarsu alabildiğine yayılmış, çok geniş bir delta. Ortada adacıklar var. Kıyı boyunca uzanan ve birbiri ile yarışan görkemli villalar yapılmış. Bu deltada geçmişte meydana gelen ilginç bir olay, bugün hâlâ insanların belleğinde yaşıyor. II. Dünya Savaşı sırasında Almanlar, düşman donanmalarını alt etmek amacıyla Atlas ve Hint Okyanusu'na korsan filolar ve cep denizaltıları gönderiyor. Bunlar ticaret gemilerini izleyip onları insafsızca batırıyorlardı. Bu korsan zırhlıların en ünlülerinden biri 'Admiral Graf Von Spee'; geminin komutanı da Amiral Hans Landgsdorff'du. Ünlü komutan korsan zırhlısıyla okyanuslarda kol gezerken, bir İngiliz ticaret filosunu sıkıştırıyor ve 9 gemi batırmayı başarıyor. Ancak, 3 İngiliz zırhlısı Landgsdorff'un peşine düşüyor. Yara alan Alman zırhlısı, düşmanlarını atlatmak amacı ile Plata Irmağı'nın deltasına giriyor. Burası tarafsız bölge olduğundan, İngiliz zırhlıları içeri girmeyip deltanın denize açıldığı yerde demirliyorlar ve Alman zırhlısını ablukaya alıyorlar. Uruguay yönetimi kendisine 48 saat onarım izni veriyor. Kapana kısılan gururlu komutan, verilen sürenin bitmesine yakın asker ve subaylarını son kez toplayıp, onlara hizmetinden dolayı teşekkür ediyor ve hepsini karaya çıkartıp gemisinin su kapaklarını açıyor. Bir süre sonra da deltanın zırhlısı ile birlikte derinliklerinde yok oluyor.Sokağın felsefesi tango
Arjantin'de Bir de müzik olgusu var ki, ulusal bir tavıra dönüşmüş. Şöyle de denilebilir: Anglosakson kültürüne Brezilya samba; Jamaika kalipso; Arjantin ise tango ile karşı çıkmış. Hepsi de tam birer baş kaldırı müziği aslında; ama mükemmel bir estetikle bütünleşmiş.Tango'nun tarihi oldukça eskilere dayanıyor. Tango önce Buenos Aires'ten kendine özgü argo bir dille bezenmiş olarak doğuyor. O dönemde buna 'Lunfargo' adı veriliyor. İtalyanca, Fransızca ve Almanca sözcüklerin karışımıyla ve bazen de uydurma sözcüklerle oluşan bir dilmiş bu. Oldukça küfürlü bir dil... Pansiyonlarında yasalara aykırı işlerin döndüğü, sokaklarında şarap ve şeker kamışı rakılarının içilip kavgaların yapıldığı kenar mahallelerin dili. Hatta anneler ve babalar sokaklarda tango sözlerini duymasınlar diye çocuklarının kulaklarını pamukla tıkarlarmış. Sonra bir dönem geliyor, tangoda argo yasaklanıyor. Mesafe tanımadığı, eller, vücutlar ve bacaklar dans sırasında yapıştığı ve zaman zaman kadın kadına veya erkek erkeğe dans edildiği için 'ahlâksızlık' diye kilise de karşı çıkıyor tangoya... Halbuki tango, yaşamın ta kendisi Arjantinliler için. Örneğin ayakkabı tamircisi için bile tango yazılmış. Tangoyu çalanlar, söyleyenler ve dans edenler, bu müziğin kendilerini anlattığına inanıyorlar.
Tango aslında hüzünlü bir düşüncenin dans biçiminde kendini ifadesidir, desek yanlış olmaz. Erkek hiçbir zaman gülmez, asık suratlıdır çünkü tangoda yaşamın kokusu vardır ama ölümün tadını da taşır. Kısacası tango sokağın felsefesidir. Ve Buenos Aires'in her yerinde tango rüzgarı eser.
 |
| Şehrin pazarları çok renkli. |
Buenos Aires Rehberi
İklim
Buenos Aires ekvator çizgisinin güneyinde yer alıyor. Bu nedenle Kuzey Yarıkürede'de görülen mevsimlerin tam tersi yaşanıyor. Gün içinde sıcaklık; kış aylarında (Haziran-Eylül arası) 10C ile 25C, yaz aylarında (Aralık-Mart) 25C ile 32C arasında değişiyor.
Vize
Kalınacak süre üç aydan daha kısa ise Türk pasaportlarına vize istenmiyor.
Telefon
Arjantin'in telefon kodu 54, Buenos Aires'in 11.
Nasıl gidilir
Air France pazartesi ve çarşamba dışında her gün Paris aktarmalı olarak Buenos Aires'e uçuyor. Tel: 212-256 43 56. Lufthansa her gün Frankfurt aktarmalı olarak uçuyor. Tel: 212-315 34 34. Iberia'nın salı, perşembe, cumartesi ve pazar günleri Madrid aktarmalı uçuşları mevcut. Tel: 212- 237 31 04.
Nerede kalınır
Buenos Aires Sheraton Hotel&Towers: Otel alışveriş merkezlerine yakın. Üst katlarının manzarası göz alıcı. Tel: +54 11/4318 9000 800/325 3535. Claridge: Şehrin tam ortasında İngiliz tarzındaki otel restoranı, işadamları ve sosyetenin boy gösterdiği barıyla ünlü. Tel: +54 11/4314-7700, 800/223-5652. Hotel Salles: Ulusal Kongre Binası ve Avenido De Mayo yakınında. Küçük, modern bir otel. Tel: +54 11/4382-3962. Park Hyatt: Doyumsuz manzarası ve kusursuz servisi ile modern bir otel. Tel: 11/4326-1234
Nerede ne yenir
Cabana Las Lilas: Buenos Aires'in en iyi et lokatası. Arjantin'in en ünlü şaraplarını burada bulabilirsiniz. Masa için uzun süre beklemeyi göze alın. Av. Dàvilla, 516. Tel: +54 11/4313-1336. Catalinas: Bu Fransız restoranında deniz ürünleri ve av etlerini tadabilirsiniz. Havyar, yumurta ve kremayla sunulan ıstakozu mutlaka deneyin. Takım elbise şart. Reconquista 875. Tel: +54 11/4313-0182. Rosa Negra: Eski bir at ahırından restore edilen mekan Arjantin yemekleri ve İtalyan mutfağı sunuyor. Deniz mahsullü raviyolisi ünlü. Dardo Rocha, 1918, San Isidro. Tel: +54 11/4717-2685. Novecento: Amerikan bistrosu tarzındaki mekanın taze yeşillikler, biftek ve patates kızartması ile sunulan özel salatasını deneyin. Bàez 199. Tel: +54 11/4778-1900. Gran Café Tortoni: 1858 yılından beri hizmet veren bu café'de hafta sonları tango geceleri düzenleniyor. Av. De Mayo 829. Tel: +54 11/4342-4328.
| Aklınızda bulunsun... |
* Ülkeye, kışın gidecekseniz yanınıza süveter, orta kalınlıkta bir palto ve şemsiye alınız. |
